TS EN 13374 Standardı Nedir?
Geçici kenar koruma sistemi alırken veya kullanırken en sık karşılaşacağınız ifade "TS EN 13374" standardıdır. Peki bu standart tam olarak neyi ifade eder, neden bu kadar önemlidir ve şantiyenizi nasıl etkiler?
Bu yazıda TS EN 13374 standardını sade bir dille, teknik detaylarıyla birlikte açıklıyoruz. Amacımız hem satın alma kararınıza yardımcı olmak hem de şantiyedeki yasal yükümlülüklerinizi netleştirmektir.
Standardın Kökeni ve Amacı
EN 13374, Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN) tarafından hazırlanmış bir Avrupa standardıdır. Tam adı "Geçici Kenar Koruma Sistemleri — Ürün Özellikleri, Deney Yöntemleri" şeklindedir.
Türk Standartları Enstitüsü (TSE) bu standardı birebir kabul ederek TS EN 13374 olarak yayımlamıştır. Türkiye'de satılan ve kullanılan geçici kenar koruma sistemlerinin bu standarda uygun olması yasal zorunluluktur.
Standardın temel amacı şudur: Yapı işlerinde açık kenarlarda çalışan kişilerin düşmesini önleyen geçici koruma sistemlerinin minimum performans gerekliliklerini belirlemek.
Üç Sınıf Sistemi
TS EN 13374 standardı, kenar koruma sistemlerini kullanım koşullarına göre üç sınıfa ayırır. Her sınıf farklı bir yüzey eğimine ve yük gereksinimlerine karşılık gelir.
A Sınıfı — Düz ve Hafif Eğimli Yüzeyler
Eğim: 0° ile 10° arası
Kullanım alanı: Düz çatılar, kat döşemeleri, balkon kenarları, köprü tabliyaları
Yük gereksinimleri:
- Korkuluk üst kenarına uygulanan yatay yük: minimum 0,30 kN (yaklaşık 30 kg)
- Herhangi bir noktaya uygulanan dikey yük: minimum 1,25 kN (yaklaşık 125 kg)
Açıklama: En yaygın kullanılan sınıftır. Çoğu bina inşaatında A Sınıfı kenar koruma yeterlidir. Bir kişinin yanlışlıkla korkuluğa yaslanması veya düşme anında tutunması senaryosuna göre tasarlanmıştır.
B Sınıfı — Orta Eğimli Yüzeyler
Eğim: 10° ile 30° arası
Kullanım alanı: Eğimli çatılar, rampa kenarları, eğimli yüzeyler
Yük gereksinimleri:
- Statik yüklere ek olarak, bir kişinin eğimli yüzeyden kayarak kenar korumaya çarpma enerjisini karşılamalıdır
- Dinamik yük testi: 1.100 joule enerji emilimi
Açıklama: Eğimli yüzeylerde kişi kayabilir ve kenar korumaya hızla çarpabilir. B Sınıfı bu çarpma enerjisini karşılayacak güçte olmalıdır. A Sınıfı bu durumu karşılayamaz.
C Sınıfı — Dik Eğimli Yüzeyler
Eğim: 30° ile 60° arası
Kullanım alanı: Dik çatılar, özel yapılar
Yük gereksinimleri:
- En yüksek dinamik yük gereksinimleri
- Dinamik yük testi: 2.200 joule enerji emilimi
- Sistemin ağ veya panel bileşeni olmalıdır
Açıklama: Dik eğimlerde düşen kişi yüksek hıza ulaşır. C Sınıfı sistemler bu enerjiyi karşılayacak şekilde tasarlanmıştır. Genellikle çelik çerçeve + ağ veya panel kombinasyonu kullanılır.
Sistemin Bileşenleri
TS EN 13374 standardına göre bir kenar koruma sistemi üç temel bileşenden oluşur:
1. Dikme (Post / Upright)
Sistemi zemine sabitleyen dikey eleman. Dikmelerin zemine bağlantı yöntemi (mengene, taban plakası, beton ankraj) standardın kapsamındadır. Dikmeler arası mesafe genellikle maksimum 2,4 metre olmalıdır.
2. Korkuluk (Guardrail)
Yatay koruma elemanıdır. Standart, iki seviye korkuluk gerektirir:
- Üst korkuluk: Zemin seviyesinden minimum 1.000 mm, maksimum 1.200 mm yükseklikte
- Ara korkuluk: Üst korkuluk ile ayak paspayı arasında, boşluk 470 mm'yi geçmeyecek şekilde
3. Ayak Paspayı (Toe Board)
Zemin seviyesinde, kenardan malzeme düşmesini önleyen bileşen. Minimum 150 mm yüksekliğinde olmalıdır. Bu bileşen çoğu zaman göz ardı edilir ama standardın zorunlu bir parçasıdır.
Test Gereklilikleri
TS EN 13374 standardı, ürünlerin belgelendirilmesi için kapsamlı testler gerektirir:
- Statik yük testi: Belirli noktalara yatay ve dikey yük uygulanarak dayanım ölçülür
- Dinamik yük testi (B ve C sınıfı): Belirli ağırlıktaki test cismi belirli yükseklikten bırakılarak çarpma direnci ölçülür
- Boyutsal kontrol: Yükseklik, boşluk ve mesafe ölçümleri
- Malzeme testi: Çelik, alüminyum veya diğer malzemelerin mekanik özellikleri
Bu testleri geçemeyen ürünler TSE belgesi alamaz ve yasal olarak kullanılamaz.
TSE Belgelendirme Süreci
Türkiye'de geçici kenar koruma sistemi satmak ve kullanmak için TSE belgelendirmesi önemlidir. Süreç şu adımlardan oluşur:
- 1. Başvuru: Üretici firma TSE'ye başvuru yapar
- 2. Dosya inceleme: Teknik dosya, çizimler ve hesaplar incelenir
- 3. Fabrika denetimi: Üretim tesisi yerinde denetlenir
- 4. Numune testi: Üründen alınan numuneler akredite laboratuvarda test edilir
- 5. Belgelendirme: Testleri geçen ürüne TSE uygunluk belgesi verilir
- 6. Yıllık denetim: Belge sahibi firmalar yıllık denetime tabi tutulur
Yasal Zorunluluklar
Türkiye'de geçici kenar koruma kullanımıyla ilgili yasal çerçeve şu mevzuattan oluşur:
- 6331 sayılı İSG Kanunu: İşverenin iş güvenliği önlemi alma yükümlülüğü
- Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği: Yüksekte çalışmada kenar koruma zorunluluğu
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Ekipman standartlarına uyum
Standarda uygun olmayan kenar koruma sistemi kullanan işveren, denetimde idari para cezasıyla karşılaşır. Kaza durumunda ise cezai sorumluluk doğar — bu sorumluluk hapis cezasına kadar gidebilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Belgesiz ürün kullanmak — Ucuz diye standart dışı ürün almak
- Yanlış sınıf seçmek — Eğimli yüzeyde A Sınıfı kullanmak
- Eksik montaj — Ayak paspayını takmamak, ara korkuluğu atlamak
- Dikme aralığını aşmak — 2,4 metreden fazla aralık bırakmak
- Hasarlı parça kullanmak — Eğilmiş, paslanmış veya çatlamış bileşenleri kullanmaya devam etmek
Diğer Yazılar
EDGUARDX — TS EN 13374 Belgeli Üretim
A, B ve C sınıfı geçici kenar koruma sistemleri. TSE belgeli, sıcak daldırma galvaniz kaplı, Gebze'de üretim.
Teklif Alın →